Hoe zit het als iemand iets zegt waar je het totaal mee oneens bent?

Als trainer/coach is luisteren onderdeel van mijn vak en ik ben ervan overtuigd dat luisteren meer omvat dan aanhoren wat iemand zegt. Het kunstje lijkt zo gemakkelijk, maar luisteren vergt concentratie en aandacht. Niet iedereen die luistert, is hiertoe in staat. Het wordt lastig als de uitkomst niet bevalt. Als je bijvoorbeeld je hele leven in de veronderstelling bent dat alle bomen bruin zijn, is het moeilijk om te blijven luisteren naar iemand die precies het tegenovergestelde beweert en zegt dat alle bomen paars zijn. Als woorden jouw levensovertuiging of je visie op de werkelijkheid lijken te bedreigen, is het alsof de bodem onder je vandaan zakt. Wie zoiets ervaart, zal niet open staan voor andermans visie. Meestal stopt de communicatie wanneer denkbeelden botsen.

Alles liep op rolletjes tot die ene avond

In mijn eerste jaren als communicatie trainer gaf ik eens een Gordontraining “Effectief communiceren” in het kader van persoonlijke ontwikkeling. De deelnemers verschilden wat betreft leeftijd en opvattingen. Toch bespeurde ik bij de cursisten ondanks hun verschillen grote betrokkenheid ten opzichte van elkaar. Tot die ene avond…..

Toen de laatste aan de beurt was, viel de groep stil

Tijdens deze bewuste bijeenkomst oefende de groep met het geven van een ik-boodschap. Een ik-boodschapbegint met het woordik en wordt vervolgd met een gevoel of gedachte. Het is een manier om open en direct te communiceren en bovendien leren anderen je hierdoor in no-time beter kennen. In het midden van de kring lag een stapel kaartjes op de grond met uiteenlopende onderwerpen. Om de beurt lazen cursisten een willekeurig kaartje voor en gaven met betrekking tot het onderwerp een ik-boodschap. Toen de laatste cursist aan de beurt was, viel de groep stil. Geld was het onderwerp. Gespannen wachtte iedereen af wat ze over dit beladen gespreksonderwerp zou zeggen. Plechtig ging ze voor de groep staan. Ze rechtte haar rug en trok de kreukels van haar jasje glad. Met luide stem stak ze van wal: “Ik vind geld heel belangrijk en ben zelfs om die reden getrouwd met mijn man. Zelf heb ik niet veel, maar mijn partner heeft gelukkig meer dan genoeg en ik vind het fijn om te kopen wat ik wil. Ik hoef nooit na te denken of ik ergens genoeg geld voor heb. Als ik iets wil, koop ik het gewoon. Dat is een heerlijk gevoel. Mijn man en ik kunnen goed met elkaar overweg, maar als ik eerlijk ben hou ik niet echt van hem. Ik weet niet of hij dat weet en eigenlijk kan me dat niks schelen ook. We zijn allebei happy en daar gaat het om. Dit is alles wat ik hierover kwijt wil.”Na deze uitgebreide ik-boodschapvolgde nogmaals een stilte. Ze knikte naar mij en liep met langzame passen naar haar stoel om plaats te nemen. Niemand wilde reageren en na afloop verlieten de cursisten zwijgend de zaal.

Hoe kan iemand in hemelsnaam zo oppervlakkig zijn?

De week daarop was de sfeer totaal anders. Er werd niet meer gelachen en het enthousiasme was bijna helemaal verdwenen. Tijdens de pauze tikte een deelneemster driftig op mijn schouders: “Kan ik je even spreken?”, zei ze op bitse toon. “Uiteraard”, antwoordde ik en we liepen naar de gang. Zodra ik de deur dicht had gedaan begon ze: “Ik was vorige week eerlijk gezegd nogal verbijsterd dat je niet ingreep toen Annet* haar betoog hield. Hoe kun je nou toestaan dat iemand beweert dat alles om geld draait? Hoe kan het dat iemand alleen maar trouwt vanwege het geld? Het is verschrikkelijk dat Annet zoiets durft te zeggen. Hoe kan iemand in hemelsnaam zo oppervlakkig zijn? Bah, het is walgelijk. Ik ben benieuwd wat je hiertegen gaat doen.” Fijn dat je mij dit toevertrouwt”, zei ik rustig. “Kennelijk zit het je allemaal erg dwars. Net als jij heb ik ook over de situatie nagedacht en zal zo goed mogelijk proberen uit te leggen waarom ik die bewuste avond niet ingreep.

Luisteren gaat niet over jezelf, maar over de ander

 Luisteren gaat niet over je eigen gedachten en gevoelens. Het doet er niet toe wat je op zo’n moment zelf denkt en voelt. Bij luisteren gaat het namelijk niet om jou, maar om de ander. Als je jezelf op die manier kunt opstellen, luister je zonder oordeel en voelt de ander zich geaccepteerd en gerespecteerd. De opdracht van de oefening was om te luisteren en oordelen achterwege te laten. Als je het met elkaar oneens bent, valt dat niet altijd mee. Toch ben ik blij dat Annet vrij heeft kunnen spreken zonder dat iemand haar hinderde.”

“Thanks, ik begrijp nu waarom je niet ingreep.”, zei ze met een zucht.

Annet* (deze naam is gefingeerd om anonimiteit te kunnen waarborgen)

Auteur Marre Taal, fotografie Kristina Flour