Luisteren gaat niet om jezelf

Er zijn dagen dat ik volledig in beslag word genomen door een drukke agenda en social media. Op dat soort momenten sta ik weinig stil bij de gedachten en gevoelens van anderen. Hoe vaak neem ik daar eigenlijk de tijd voor? Ik ren mezelf regelmatig voorbij. Bij luisteren, gaat het niet om mezelf, mijn idee, plan, visie, oplossing, advies, analyse of mening. Het gaat om gevoelens, ideeen en gedachten van de ander. Dat is een groot verschil. Rust is essentieel. Probeer maar eens vijf minuten op een stoel of bank te zitten met de ogen dicht. Zet beide voeten op de grond, concentreer je, ontspan je lichaam en let op je ademhaling. Wacht en focus je op de geluiden van je omgeving. Wat hoor je, ruik je en wat voel je? De kans is groot dat je bepaalde geluiden voor het eerst hoort. Dat is de magie van luisteren. Je zult iets nieuws ontdekken!

Luistervoorwaarden

Communicatie bestaat uit zenden en ontvangen. Luisteren is een onderdeel van de communicatie. Praten of berichtjes versturen op social media is vergelijkbaar met zenden en luisteren kan worden vergeleken met ontvangen. Wie luistert, besteedt aandacht aan iemand anders. Als luisteraar kun je er achter komen hoe iemand denkt en wat iemand voelt. Dat vraagt om concentratie en geduld. Wanneer ik mij onrustig voel, omdat ik bijvoorbeeld de bus moet halen, lukt het mij niet om voldoende geduld op te brengen. Luisteren is aan voorwaarden gebonden en lukt beter, als het moment echt uitkomt. Haast en spoed werkt luisteren tegen. Een ontspannen luisterhouding creëert rust en ontvankelijkheid. Een afgesloten ruimte zonder al te veel geluid uit de omgeving en een lekkere stoel om op te zitten zijn ideale omstandigheden om te focussen.

Inlevingsvermogen

Een kenmerk van luisteren is het tonen van inlevingsvermogen. Soms is dat lastig. Als iemand voor de vijfde keer hetzelfde verhaal vertelt, kan het moeilijk zijn om je in de ander in te leven en adequaat te reageren. De aandacht verslapt. In zo’n geval helpt het om je eigen gedachten denkbeeldig te parkeren. Inleven gaat om de gevoelens van de ander en niet over eigen ergernis, irritatie, ervaring en beleving. Bij luisteren stap je in de denkwereld van iemand anders. Maar er is hoop, want oefening baart kunst. Hoe vaker je de moeite neemt om je te verdiepen in iemand anders, hoe makkelijker je het zult vinden.

Acceptatie

Soms lukt het niet om gevoelens te accepteren. Stel je voor dat je zoon van vier heel langzaam van zijn fiets valt. Zoonlief huilt vervolgens hartverscheurend terwijl je zelf denkt dat het wel meevalt met de pijn en het ongemak. Hij viel immers op het zand! Een voorbijganger vraagt wat er aan de hand is en je schaamt je voor de situatie. Mag je kind dan voelen wat het voelt of heb je de neiging om zijn gevoelens te bagetaliseren? Trek je je kind gehaast overeind of wacht je rustig totdat zijn bui over is? Luisteren is begrijpen hoe een ander zich voelt en niet om te vertellen dat je kind zich anders gedragen moet. Door gevoelens de kop in te drukken, leren kinderen hun gevoelens te verbergen. Zo kan een kind niet laten zien wie het werkelijk is. Wie te vaak zijn gevoelens leert wegstoppen, zal op latere leeftijd moeite hebben om zich te uiten. Dat kan spanningen veroorzaken. Gevoelens verdwijnen nooit zomaar. Als kinderen hun gevoelens wel mogen tonen, kunnen ze zichzelf zijn. Dat bevordert geluk. Wie vindt het nou niet fijn om gehoord en begrepen te worden? Luisteren is een klein gebaar met groots effect.