Gordonmethode

Ouders komen er niet altijd uit. Is het wel mogelijk om kinderen echt democratisch op te voeden en waarom zouden we dat willen?

Wie kiest voor democratisch opvoeden zal gesprekken aangaan met kinderen. De Amerikaan Thomas Gordon was in de jaren ’60 als een van de eerste psychologen pleitbezorger van de democratische opvoedstijl. Ouders die hun kroost op deze manier benaderen, zijn duidelijk over hun eigen behoeften en staan open voor de behoeften van hun kinderen. Uitleggen welk effect bepaald gedrag heeft en luisteren naar de behoeften van anderen kost wel wat tijd. Geduld is een eerste vereiste. Volgens de Gordonmethode zijn ouders, leerkrachten en andere volwassenen niet hetzelfde als kinderen, maar worden ze als gelijkwaardige partners beschouwd.

 

Stemverheffing had geen effect

Onlangs was ik getuige van een perfect voorbeeld van democratisch overleg. Twee meisjes van ongeveer 7 jaar speelden in de pauze op een schoolplein. Na een kwartier riep de leerkracht haar klas weer naar binnen. De twee spelende meisjes keken niet op of om. Ze waren te druk in de weer met het zoeken van steentjes en gingen volledig op in hun activiteit. De leerkracht liep naar de dames en verhief tevergeefs haar stem met het verzoek om snel naar binnen te gaan. De stemverheffing had geenszins effect en het leek er zelfs op dat de kinderen haar niet eens hoorden. Na herhaaldelijke verzoeken, zakte de juf uiteindelijk door haar knieen totdat ze op ooghoogte van de kinderen kwam. ‘Ik zie dat jullie steentjes aan het zoeken zijn.’, zuchtte ze. ‘Dat klopt. We verzamelen de beste en mooiste steentjes voor in onze gezamenlijke schatkist!”, legde het grootste meisje enthousiast uit. ‘Kijk eens aan. Maar hoe moet dat dan als we zometeen met de hele klas binnen willen eten?’, vroeg de juffrouw. ‘Dat weet ik, maar eigenlijk wil ik nog even buiten blijven om meer steentjes te zoeken’, antwoordde de ander. ‘Dat begrijp ik. Toch vind ik het een vervelend idee als jullie alleen buiten blijven, terwijl de rest binnen is. Dan heb ik geen zicht meer op wat jullie aan het doen zijn en voel ik mij ongerust. Hoe kunnen we dat met elkaar oplossen?’ Al gauw kwam er een oplossing. ‘Mogen we dan nog een klein steentje meenemen voordat we naar binnen gaan?’ ‘Vooruit dan maar en snel!’

Soms, heel soms wringt de schoen

De voordelen

Samen overleggen kent vele voordelen. Kinderen vergroten hun zelfstandigheid, probleemoplossend vermogen, leren een eigen mening vormen, ontwikkelen hun creativiteit en verbeteren de communicatieve vaardigheden. Daarnaast voelen kinderen zich gewaardeerd als ze merken dat volwassenen willen horen wat ze te zeggen hebben. Het zelfvertrouwen groeit. Door te overleggen leren jongens en meisjes al op jonge leeftijd zich te verplaatsen in anderen en houden daardoor rekening met de omgeving. Het allerbelangrijkste voordeel is misschien wel dat relaties verbeteren. Kinderen die ervan overtuigd zijn dat er naar hen geluisterd wordt, zullen ouders en leerkrachten in vertrouwen nemen. Toch zijn er momenten dat het niet eenvoudig is om kinderen op een gelijkwaardige manier te benaderen. Soms, heel soms wringt de schoen.

 

Effecten op langere termijn

Niet alle situaties zijn geschikt voor overleg. Een kind dat zonder te kijken een drukke weg oversteekt, niet meegaat naar de huisarts, in bed blijft liggen of juist niet naar bed wil en nooit meer zijn tanden poetst, heeft een probleem. Het kind is zich daarvan waarschijnlijk nog niet bewust. Ouders, begeleiders, leerkrachten en pedagogisch medewerkers hebben vaak een beter zicht op de effecten op langere termijn. Kinderen leven veel in het heden. Het heeft niet altijd zin om gezamenlijke besluiten te nemen over zaken als gezondheid en veiligheid. Natuurlijk is het verstandig om te luisteren naar de behoeften van kinderen en in de meeste gevallen kunnen kinderen keuzes maken. Maar ze hebben naast eigen inbreng ook behoefte aan duidelijke kaders van volwassenen Wie kiest voor democratisch opvoeden zal merken dat het opstellen van een beperkt aantal regels de band met kinderen niet in de weg hoeft te staan. Besluitvorming op basis van gelijkheid gaat in dit soort gevallen nooit helemaal op. Toch kunnen volwassenen en kinderen in moreel opzicht wel degelijk gelijkwaardig blijven. Volwassenen en kinderen zijn even belangrijk.

Meer leren over de Gordonmethode? Zie Agenda

Auteur Marre Taal