Op een drafje kwam ze aangelopen, het kind van twaalf jaar met de haren in een staart. Ze bleef in het midden van de piste staan en keek geamuseerd om haar heen. De blikken waren op haar gericht.

Wil jij mij helpen met aankondigen van de volgende act?”, vroeg de circusdirecteur vriendelijk. Er viel een stilte. Het meisje keek hem aan en antwoordde kalm: “Nee dat wil ik niet”,terwijl ze haar armen over elkaar deed. “Wil je het dan doen als ik je een zak chips geef?”, smeekte hij. Ze schudde met haar hoofd. Wanhopig probeerde hij haar over te halen met twee zakken chips. De oude baas vouwde zijn handen ineen, zuchtte en fronste zijn wenkbrauwen. Maar het had geen zin, want de tiener zwichtte niet onder de druk. Uiteindelijk bulderde hij met tegenzin door de microfoon: “Nou dan heb ik je verdorie voor niks uit het publiek gehaald. Als ik dat had geweten, had ik het nooit gedaan. Ga dan maar lekker zelf terug. Dahaaaag!”Met opgeheven hoofd liep ze langzaam terug naar haar zitplaats. Het applaus bleef uit. De circusbaas had het kunnen weten. Een vraag kan ontkennend worden beantwoord. Anders is een vraag geen vraag. Het zelfverzekerde meisje gaf niet toe ondanks pogingen om haar over te halen. Ze voelde zich niet afhankelijk van de goedkeuring van anderen zoals het publiek of de circusdirecteur. Dit dappere meisje durfde voor zichzelf op te komen.

Lijnen van een voetbalveld

Grenzen aangeven en nee-zeggen hoort erbij. Vroeg of laat krijgen we er allemaal mee te maken. Kinderen vinden het fijn om te weten waar ze aan toe zijn. Pas geboren baby’s liggen vaak dicht tegen de rand van hun wieg of ledikant om te voelen waar de ruimte eindigt. Kinderen die net kruipen, stoten zich regelmatig tegen een bank, stoel of tafelpoot. Ze leren omgaan met de fysieke ruimte en kruipen al snel om de obstakels heen. Grenzen kunnen worden vergeleken met lijnen van een voetbalveld. Het is meteen duidelijk wanneer ze binnen of buiten het veld staan. Kleuters die voor het eerst naar school gaan, komen in aanraking met een hoop nieuwe regels. De meeste kinderen vinden het prettig en houden zich nauwkeurig aan de regels. Zo leren ze wat er van hen wordt verwacht. Regels zijn voorspelbaar en bieden kinderen duidelijkheid en veiligheid. We kunnen niet zonder.


Laissez-faire creches 

Begin jaren zeventig raakte de ‘laissez-faire opvoedstijl’ in de mode. Er kwamen bijvoorbeeld creches die volledig permissief en anti-autoritair waren. Het hield in dat er geen regels en grenzen bestonden, want dat zou de ontwikkeling van kinderen maar in de weg staan. Vrijheid zou de creativiteit en zelfstandigheid van kinderen stimuleren. Kinderen konden zelf uitmaken wat goed voor hen was. Ouders bepaalden wanneer hun kinderen gehaald en gebracht werden, kinderen gingen de hele dag hun eigen gang en baby’s en peuters zaten bij elkaar in een groep. Al gauw werd duidelijk dat de veiligheid en hygiëne van de baby’s en peuters in het geding kwam. Jonge kinderen kropen kriskras over elkaar heen, liepen met messen en scharen, waren half naakt, zaten onder de modder, urine en zelfs ontlasting. Peuters sloegen in de chaos elkaar de hersens in. Het besef daalde in dat regels en grenzen toch wel nodig zijn en eind jaren zeventig werden de creches weer gesloten. 


Regisseur van je eigen leven

Het is niet altijd makkelijk om grenzen aan te geven. Het woord nee vergroot de kans op weerstand, driftbuien en ruzie. Toch is nee zeggen beter dan toegeven of om de hete brij heendraaien. Kinderen zullen van tijd tot tijd teleurgesteld zijn, maar leren daarmee omgaan. Duidelijkheid helpt om elkaar beter te begrijpen. Naast het simpel uitspreken van het moeilijke woordje nee, is het belangrijk om uitleg te geven. Met voldoende uitleg snappen kinderen welke waarden een rol spelen. Op die manier zijn ze eerder bereid om mee te werken. Ze leren zich verplaatsen in anderen. Door nee te zeggen wanneer je iets wil weigeren, kom je voor jezelf op. Als je trouw bent aan je gevoel, blijf je de regisseur van je eigen leven. Kinderen zullen je voorbeeld volgen. Ze zijn van nature al authentiek en zien dat er niks mis is met assertiviteit. 

Meer lezen over dit thema? http://family-tools.nl/takes-village-raise-child/

Auteur: Marre Taal, Fotograaf: Robert Katzki